Phí thời gian

Henry Quang Vu

22/9/2026

“…Nhưng nếu Washington bước vào cuộc gặp với kỳ vọng rằng chỉ cần Trump thuyết phục đủ khéo là Tập sẽ thay đổi lập trường về Iran, Ukraine, AI hay Đài Loan, thì đó có thể chính là phí thời gian.

Bài học quan trọng là: đàm phán với Bắc Kinh có thể cần thiết, nhưng không nên nhầm lẫn đối thoại với nhượng bộ. Hai bên có thể bắt tay, mỉm cười và công bố những thỏa thuận thương mại; nhưng phía sau những nghi thức ngoại giao đó vẫn là một cuộc cạnh tranh chiến lược kéo dài nhiều năm.

Và nếu Gordon Chang đúng khi cho rằng Bắc Kinh đang chuẩn bị cho một thời kỳ đối đầu nguy hiểm hơn, thì điều Washington cần chuẩn bị không phải là hy vọng Tập sẽ thay đổi, mà là một chiến lược đủ mạnh để đối phó trong trường hợp ông ấy không thay đổi”.

Cuộc gặp giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình tại Washington ngày 24/9 đang được kỳ vọng sẽ giải quyết hàng loạt vấn đề nóng: Iran, Ukraine, Đài Loan, AI, thương mại và an ninh quốc tế. Nhưng có một câu hỏi cần được đặt ra ngay từ đầu: liệu Washington có đang phí thời gian nếu kỳ vọng Tập Cận Bình sẽ nhượng bộ trong những vấn đề cốt lõi?

Theo nhận định của chuyên gia Gordon Chang, Tập đang chuẩn bị xã hội và quân đội Trung Quốc cho một giai đoạn đối đầu, trong khi bản thân ông khó có khả năng thỏa hiệp về những lợi ích chiến lược mà Bắc Kinh xem là sống còn.

Điều đáng chú ý là những diễn biến trước thượng đỉnh cũng không cho thấy nhiều dấu hiệu về một sự thay đổi căn bản. Reuters cho biết Iran, Ukraine, Đài Loan và AI đều nằm trong chương trình nghị sự, nhưng các cuộc đàm phán hiện nay chủ yếu tập trung vào những vấn đề có thể tạo ra ổn định hoặc thỏa thuận thực dụng, trong khi những bất đồng chiến lược lớn vẫn còn nguyên. 

Iran: Bắc Kinh có lợi ích chiến lược và kinh tế riêng tại Trung Đông. Trung Quốc không nhất thiết phải trực tiếp đối đầu với Mỹ để bảo vệ Iran; chỉ cần tiếp tục duy trì quan hệ, không tham gia gây sức ép tối đa lên Tehran và giữ cho Washington phải phân tán nguồn lực cũng đã đem lại lợi ích cho Bắc Kinh. Các phân tích trước đây cũng ghi nhận Trung Quốc có xu hướng duy trì lập trường riêng đối với cuộc chiến Iran. 

Ukraine: Bắc Kinh có quan hệ chiến lược với Moscow và không có lý do rõ ràng để chấp nhận một giải pháp khiến Nga suy yếu đáng kể. Vì vậy, kỳ vọng Trung Quốc đơn giản dùng ảnh hưởng của mình để buộc Putin chấp nhận điều kiện của Mỹ và Ukraine là điều cần hết sức thận trọng.

AI: Đây có lẽ là cuộc cạnh tranh dài hạn quan trọng nhất. Washington muốn kiểm soát những rủi ro nguy hiểm của AI nhưng đồng thời không muốn tự làm chậm mình để Trung Quốc vượt lên. Bắc Kinh lại xem AI là một lĩnh vực có ý nghĩa đối với chủ quyền, kinh tế và sức mạnh quốc gia. Các nguồn tin gần đây cho thấy hai bên vẫn đang tìm kiếm một số nguyên tắc chung về an toàn AI, nhưng những đột phá lớn được đánh giá là khó xảy ra. 

Đài Loan: Đây có lẽ là vấn đề mà Bắc Kinh khó nhượng bộ nhất. CFR ghi nhận Tập đã gọi “vấn đề Đài Loan” là vấn đề quan trọng nhất trong quan hệ Trung-Mỹ, trong khi Washington và Bắc Kinh tiếp tục có những lợi ích an ninh đối nghịch tại eo biển Đài Loan. 

Vì vậy, điều thực tế hơn mà Washington có thể tìm kiếm tại cuộc gặp không phải là một sự “đầu hàng” của Tập, mà là những thỏa thuận giới hạn có thể kiểm chứng: giảm căng thẳng thương mại, duy trì liên lạc quân sự, ổn định chuỗi cung ứng đất hiếm, hạn chế những hành động có nguy cơ leo thang và tìm một số điểm hợp tác về AI.

Nhưng nếu Washington bước vào cuộc gặp với kỳ vọng rằng chỉ cần Trump thuyết phục đủ khéo là Tập sẽ thay đổi lập trường về Iran, Ukraine, AI hay Đài Loan, thì đó có thể chính là phí thời gian.

Bài học quan trọng là: đàm phán với Bắc Kinh có thể cần thiết, nhưng không nên nhầm lẫn đối thoại với nhượng bộ. Hai bên có thể bắt tay, mỉm cười và công bố những thỏa thuận thương mại; nhưng phía sau những nghi thức ngoại giao đó vẫn là một cuộc cạnh tranh chiến lược kéo dài nhiều năm.

Và nếu Gordon Chang đúng khi cho rằng Bắc Kinh đang chuẩn bị cho một thời kỳ đối đầu nguy hiểm hơn, thì điều Washington cần chuẩn bị không phải là hy vọng Tập sẽ thay đổi, mà là một chiến lược đủ mạnh để đối phó trong trường hợp ông ấy không thay đổi.

Henry Quang Vu