Nguyễn Vụ
19/11/2026


Trái: Hình ảnh PGS, TS Phạm Văn Tình ( đã mất gần đây) khúm núm dùng hai tay nắm chặt một tay người học trò cũ, ông CTN lúc đó là Võ Văn Thưởng, thật khó để đáng xem.
Phải: Học trò Nguyễn Thiện Tống quỳ gối vấn an thầy Nguyễn Duy Khác - Ảnh: ÁI HỮU HÀM NGHI - Huế
Tôi đã hứa sẽ đăng về mặt trái của xã hội về hình ảnh người thầy và ngành giáo dục Việt Nam. Xin trình bày vắn tắt như sau: Trong lịch sử Việt Nam và thế giới, số lượng các thầy giáo, nhà giáo bị lịch sử hay công chúng lên án chủ yếu rơi vào các trường hợp: lợi dụng bục giảng hoặc danh nghĩa nhà giáo để truyền bá tư tưởng phản động, xuyên tạc lịch sử, hoặc có hành vi sai trái nghiêm trọng về đạo đức, chính trị bị pháp luật và dư luận đào thải.
Trong sử chính thống của Việt Nam, các bậc thầy được tôn vinh rất nhiều (như Chu Văn An, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Lê Quý Đôn...), còn những trường hợp bị "lịch sử lên án" thường gắn liền với các hiện tượng lệch chuẩn hoặc vi phạm pháp luật trong thời kỳ hiện đại hoặc giai đoạn giao thời. Trong phong kiến hoặc thời kỳ biến động, một số trí thức, thầy đồ ra làm quan cho các chính quyền suy đồi hoặc tay sai cho thực dân, phản lại lợi ích dân tộc thì bị sử sách chê trách về khí tiết, dù họ có thể có chữ nghĩa. Sử Việt hiếm khi ghi nhận một "thầy giáo" lớn nào bị xem là tội đồ lịch sử kiểu phản diện toàn tập, bởi truyền thống tôn sư trọng đạo rất cao. Tuy nhiên, có nhiều nhà giáo hoặc những người làm công tác giáo dục có những vấn đề không đúng phẩm chất của một nhà giáo và truyền thống tốt đẹp của nền giáo dục Việt Nam. Sau đây là một số trường hợp:
1- TS Khổng Đức Thiêm nói về
HOÀNG CHÍ BẢO, GS., TS, nguyên ủy viên hội đồng lí luận trung ương.
Nhân có người gửi tới tôi một đoạn băng ghi lại buổi nói chuyện của anh Hoàng Chí Bảo về Bác Hồ và nghi ngờ về trình cao siêu của diễn giả. Tôi là người về Viện Mác Lê và Học viện CTQG HCM muộn nên không có vinh hạnh được tiếp cận và nghe anh rao giảng lần nào. Tôi bèn phải hỏi một đồng nghiệp hiểu về anh Bảo khá sâu sắc và dưới đây là lời kể của anh :
Anh Hoàng Chí Bảo là người Hà Nội, bố mẹ mất sớm, phải ở với anh chị. Lớn lên học hành, làm giáo viên Văn cấp 2 tại Đông Anh, Hà Nội. Từ đây, đi thi đại học, bị trượt. Sau này, được cử đi học Trường Nguyễn Ái Quốc 5. Sau khi tốt nghiệp anh được cử đi làm nghiên cứu sinh tại AOH Liên Xô, năm 1986 bảo vệ luận án Triết học. Thế cho nên khi về Viện Mác Lê, có người cứ muốn đưa chuyện anh ấy chưa tốt nghiệp đại học nào cả nhưng có người ngăn. Ở Viện Mác Lê, anh ấy làm đến Viện trưởng Viện Chủ nghĩa xã hội khoa học, nhận chức danh Phó Giáo sư năm 1992. Viện Mác Lê đấu đá nhau, anh ấy bị khép vào "tội" có quan điểm không đúng về Liên Xô. Nhân dịp có sự kiện hội thảo khoa học anh Trần Đình Huỳnh và Hoàng Chí Bảo phát biểu liên quan tới Đảng cho nên việc này lình xình mãi. Hai anh đó, tuy không gọi là bị kỷ luật nhưng mất chức Viện trưởng, cho đi "thực tế" tại địa phương. Nhưng, có địa phương nào nhận đâu!
Lình xình mãi, Viện Mác Lê đổ, tức là nhập vào Học viện CTQG HCM. Anh Bảo về Viện CNXH của Học viện do anh Trịnh Quốc Tuấn làm Viện trưởng, anh Nguyễn Đức Bác làm Viện phó. Anh Bảo lại mâu thuẫn nặng với hai anh này. Anh ấy phải chuyển sang Viện Chính trị học do anh Lưu Văn Sùng làm Viện trưởng. Ở đây cũng khó làm ăn. Nhân tiện anh Tô Huy Rứa lúc này đang làm Giám đốc Học viện, rất cần người viết bài này bài nọ cho anh mình nên đã điều anh Bảo về làm "Thư ký chuyên trách" Hội đồng khoa học của Học viện. Tên là vậy thôi, thực chất công việc của Hội đồng khoa học do anh Mạch Quang Thắng làm. Anh Bảo chỉ đi các đơn vị khảo sát rồi ra cái Chiến lược hoạt động khoa học 10 năm 2005-2015.
Anh Tô Huy Rứa trúng Ban Bí thư ở Đại hội X. Sau đó làm Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương. Vì là bạn học với nhau ở AOH Liên Xô, anh Rứa lại "kéo" anh Bảo ra làm ở Hội đồng Lý luận Trung ương, làm đến chức Thư ký chuyên trách và nhờ có anh Rứa cho nên được hưởng chế độ "Chuyên gia cao cấp" - chức này có xe đưa đón như là Thứ trưởng. Quy luật tuổi tác không cho phép làm mãi. Nếu về lại Học viện thì sẽ được hưởng thâm niên nhà giáo và sẽ được tính vào lương hưu. Anh ấy xin về Học viện. Và về thật. Nhưng, nghe nói Bảo hiểm xã hội họ không chấp nhận thâm niên đó.
Tính tình anh Bảo hay cáu giận, "đập bàn đạp ghế", tư thù, định kiến. Cũng có nhiều lý do làm cho anh ấy có tâm lý xốc nổi, không ổn định tâm thần. Đó là gia đình riêng của anh ấy. Vợ anh ấy người Hà Tĩnh hay Nghệ An gì đó, cũng dạy học rồi nghỉ hưu. Chỉ có hai con trai. Đứa đầu nghiện ma túy nặng (có vợ con rồi). Nhà ở khu nào là khu ấy nguy to vì nạn cắp trộm. Do vậy, gia đình anh ấy phải chuyển không biết bao nhiêu lần. Có lần, cậu con trai bí tiền, cùng cả nhóm đi cướp giật túi xách của các chị. Một chị bị lôi ngã, nghe đâu bị thương nặng hoặc chết gì đó. Thế là vào tù. Nghe nói mãn hạn rồi. Còn cậu thứ hai thì làm công nhân.
Anh Bảo trình độ triết học thì như anh em chúng ta thôi. Chỉ được cái là khâu nói năng diễn đạt khá, hấp dẫn người nghe. Ở đâu cũng mời anh ấy nói về Bác Hồ. Người nghe khen nức nở, nhiều người khóc. Trong một buổi nhậu sau khi nghiệm thu một đề tài, anh Phùng Hữu Phú nói chuyện cho mọi người biết rằng, đã có rất nhiều đơn thư gửi cho Hội đồng Lý luận Trung ương và Ban Tuyên giáo Trung ương Đảng (lúc này anh Phú đang làm Phó Chủ tịch thường trực Hội đồng LLTƯ). Trong thư họ phàn nàn anh Hoàng Chí Bảo đi nói chuyện về Bác Hồ mà nói sai quá, nhất là các thư, công văn từ Bảo tàng Hồ Chí Minh họ kêu quá. Anh Phú nói rằng, cũng đã nghe, cân nhắc, nhưng rồi tặc lưỡi, thấy nói về Bác Hồ mà người nghe khóc là được rồi. Cách đây mấy năm, Học viện có mấy lớp bồi dưỡng nguồn. Lúc đầu có phân công anh Bảo giảng bài Đạo đức Bác Hồ. Sau đó, có ai đó phản ánh, các lớp sau anh Tạ Ngọc Tấn phân công anh Mạch Quang Thắng giảng, không để anh Bảo giảng dạy.
*** Lời bàn:
Ông HCB, người chưa có bằng đại học, nhưng lại có hàm PGS, GS và danh hiệu Nhà giáo ưu tú, được tặng HC Độc lập…thì quả là một sự lạ, chỉ có ở xứ ta!
Nhưng bình tâm lại, đâu chỉ có ông ta sống bám (tầm gửi) vào Cụ Hồ?
Riêng tôi thấy Hoàng Chí Bảo nói về Hồ Chí Minh nhiều cái không đúng, thậm chí rất nghiêm trọng, nếu cần tôi có bài viết riêng.
2- Về ông Lê Trung Quân, nguyên hiệu trưởng trường chính trị Bình Thuận. Ông giữ chức vụ Phó hiệu trưởng Trường Chính trị Bình Thuận và từng bị kỷ luật cách chức Phó bí thư Đảng ủy do sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ không hợp pháp vào năm 2019. Dư luận còn đồn đại ông chưa học hết lớp 3.
3- Ông Nguyễn Văn Hòa, PGS, TS, nguyên hiệu trưởng trường đại học Kinh Bắc, Bắc Giang. Ông dính đến lùm xùm việc bổ nhiệm, phân công cán bộ. Thời gian ông làm hiệu trưởng, trường Kinh Bác cấp 160 bằng tốt nghiệp sai quy định. Ông Nguyễn Văn Hòa bị đồn đại chưa học hết lớp 7.
4- Thông tư 10/2016/TT-BGDĐT do Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Thị Nghĩa ký, quy định sinh viên bán dâm bốn lần mới bị kỉ luật buộc thôi học gây ra phản ứng dữ dội của dư luận. Thời gian này ông Phùng Xuân Nhạ là BT Bộ GD & ĐT. Tư cách người tư lệnh ngành giáo dục thể hiện qua cái bắt tay thầy cũ mà tôi đã từng đăng ảnh cũng bị dư luận lên án, có hại cho ngành giáo dục.
5- Rất nhiều vụ việc giáo viên các cấp và giảng viên đại học, sử dụng bằng cấp giả đã bị cơ quan chức năng phanh phui và xử lý nghiêm minh. Các trường hợp điển hình bao gồm:
- Giảng viên Nguyễn Trường Hải giảng dạy tại gần 10 trường đại học, cao đẳng ở TP.HCM. Ông Hải sử dụng bằng thạc sĩ và bằng tiến sĩ giả để đăng ký giảng dạy. Ông này đã thỉnh giảng và giảng dạy suốt nhiều năm tại 7 đến 10 cơ sở giáo dục lớn như ĐH Công nghệ TP.HCM (HUTECH), ĐH Sài Gòn, ĐH Tôn Đức Thắng, ĐH Giao thông vận tải TP.HCM, ĐH Văn Hiến...
- Ông Đặng Ngọc Nam, nguyên Trưởng bộ môn Ngôn ngữ và Văn hóa khoa Tiếng Anh đã nộp bằng tiến sĩ giả mạo do Đại học Queensland (Úc) cấp. Nhờ tấm bằng này, ông từng được vinh danh và khắc tên lên bia tiến sĩ của trường vào năm 2023. Đến đầu năm 2026, sau khi giới học thuật chỉ ra dấu hiệu bất thường và đối chiếu dữ liệu từ Úc không tồn tại luận án này, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 đã buộc thôi việc ông Nam và đục bỏ tên khỏi bia tiến sĩ.
- Vụ 15 giáo viên dùng bằng, chứng chỉ giả tại Bắc Giang
Trong giai đoạn từ năm 2012 đến 2022, cơ quan công an phát hiện 14 giáo viên tại huyện Lạng Giang và 1 giáo viên tại huyện Yên Thế đã mua bằng tốt nghiệp giả, mạo danh Trường CĐ Sư phạm Trung ương, ĐH Sư phạm Hà Nội cấp cùng các chứng chỉ tin học, ngoại ngữ giả.
- Tình trạng giáo viên nhận tiền hoặc tìm cách nhận tiền học sinh nhân ngày 20-11 làm hoen ố hình ảnh nhà giáo và làm mất ý nghĩa ngày Nhà giáo Việt Nam là điều nhức nhối hiện nay. Trong những ngày này nhiều người đăng trên mạng xã hội hình ảnh cô giáo đếm tiền các phong bì học sinh " tặng " trước mặt một số học sinh của mình thật hết sức phản cảm.
- Hình ảnh PGS, TS Phạm Văn Tình ( đã mất gần đây) khúm núm dùng hai tay nắm chặt một tay người học trò cũ, ông CTN lúc đó là Võ Văn Thưởng, thật khó để đáng xem.
6- Sinh thời TT Phạm Văn Đồng đã nêu yêu cầu thầy phải ra thầy, trò phải ra trò. Tình trạng thầy không ra thầy, trò không ra trò ở Việt Nam hiện nay thật đáng buồn. Bạo lực học đường là căn bệnh trầm kha của ngành giáo dục. Thầy bạo hành trò, làm nhục trò, thậm chí ở cấp mầm non còn khiến có cháu bị ch.ết, rồi trò bạo hành thầy được báo chí đăng tải nhiều, có lẽ không cần phải nhắc lại ở đây.
V.v... và V.v...
CÓ LỜI BÀN: Giáo dục có vai trò hết sức quan trọng. Xưa, Quản Trọng nói với Tề Hoàn Công câu nói nổi tiếng mà ở Việt Nam Hồ Chí Minh đã nhắc lại: " Vì lợi ích mười năm trồng cây, vì lợi ích trăm năm trồng người " .
(Nguyên văn: "Thập niên chi kế mạc như thụ mộc.
Chung thân chi kế mạc như thụ nhơn. ")
Câu nói lan truyền phổ biến trên mạng xã hội cho rằng của Nelson Mandela "muốn phá hủy bất kỳ quốc gia nào không cần dùng bom nguyên tử..., chỉ cần hạ thấp chất lượng giáo dục và cho phép gian lận trong thi cử " thể hiện triết lý nổi tiếng và được xác thực của Nelson Mandela về giáo dục là câu nói trong một bài phát biểu năm 2003:
"Giáo dục là vũ khí mạnh nhất mà chúng ta có thể sử dụng để thay đổi thế giới" (Education is the most powerful weapon which you can use to change the world).
Ở Việt Nam, danh nhân văn hóa thế giới Lê Quý Đôn nêu ra 5 nguy cơ mất nước trong đó có 1 nguyên nhân đến từ giáo dục là " trò không còn trọng thầy "
Bởi vậy chúng ta càng thấm thía lời khuyên của người đàn bà thép của nước Anh, cố TT Margaret Thatcher mà sau này cố TBT Lê Khả Phiêu nhắc lại là muốn đi tắt đón đầu, Việt Nam phải CHẤN HƯNG giáo dục
Nguyễn Vụ/Việt Nam
Không có nhận xét nào